Trójka ekonomistów odznaczona Nagrodą Nobla z ekonomii 2010

Dwaj z wyróżnionych, Mortensen i Pissarides, otrzymali już w 2005 roku prestiżową nagrodę instytutu IZA za ich wkład do ekonomii rynków pracy. Komitet noblowski docenił studia trzech naukowców nad rynkiem pracy, a zwłaszcza pytaniem, dlaczego występuje duże bezrobocie przy jednoczesnych wolnych miejscach pracy oraz jak polityka gospodarcza może wpłynąć na zatrudnienie. Mimo że ekonomiści skupili się w swoich badaniach na rynku pracy, ich teoria może również znaleźć zastosowanie w innych rynkach. Peter Diamond przyczynił się zwłaszcza do rozwinięcia ogólnej teorii rynków, na których występuje proces poszukiwania drugiej strony transakcji (pierwszy ważny artykuł, w którym poruszył tą problematykę, opublikował już w 1971 roku, a teorię oparł na przykładzie nabywców i sprzedawców dóbr), zaś Dale Mortensen i Christopher Pissarides rozwinęli jego teorię i zaaplikowali ją na rynek pracy.

Badania trzech ekonomistów prowadzone w latach 80. doprowadziły do paru ważnych spostrzeżeń na temat teorii rynków poszukiwania[ii]. Po pierwsze, stwierdzono, że na takich rynkach występują efekty zewnętrzne (na przykładzie rynku pracy oznacza to, że zwiększona aktywność poszukiwawcza jednego bezrobotnego może ograniczyć szanse innych bezrobotnych na znalezienie pracy). Ponadto brak regulacji takiego rynku nie prowadzi do efektywnego rezultatu. Po drugie, ekonomiści stwierdzili, że istnieje wiele rozwiązań problemu poszukiwania na rynku – ale tylko jedno z nich jest optymalne. W tym momencie na rynek pracy powinien wkroczyć regulator, który pomoże mu osiągnąć najlepszy z możliwych stan.

Kontynuując badania nad rynkiem pracy, ekonomiści stworzyli model nazwany po jego twórcach: model Diamond-Mortensen-Pissarides (DMP). Dzięki niemu możliwa jest analiza zachowania bezrobotnych, procesu rekrutacji firm i kształtowania się płac. Ponadto model dostarcza teoretyczne wyjaśnienie tzw. krzywej Beveridga, wyrażającej odwrotną zależność między poziomem bezrobocia a liczbą ofert pracy. Z modelu wynika m.in. że wzrost poziomu zasiłków dla bezrobotnych prowadzi do zwiększenia bezrobocia, a wzrost wydajności - do jego zmniejszenia. Ekonomiści zajmowali się ponadto w swoich badaniach zagadnieniem cykliczności powstawania nowych miejsc pracy i redukowania starych oraz reakcją rynku pracy na szoki wydajnościowe.

Inne zagadnienia ekonomii, w których wykorzystuje się teorię rynków poszukiwania, to m.in. polityka monetarna, rynek nieruchomości, opodatkowanie i ubezpieczenie socjalne, rynek finansowy (over the counter), rynek małżeństw.

Noty biograficzne

Peter A. Diamond (ur.29.04.1940) – profesor Massachusetts Institute of Technology. Mimo początkowych planów studiowania inżynierii elektrycznej, zmienił zdanie i uzyskał tytuł licencjata matematyki na Uniwersytecie Yale w 1960 roku. Swoją pracę naukową rozpoczął w Yale na stanowisku asystenta naukowego Tjallinga Koopmansa (laureat Nagrody Nobla z ekonomii w 1975 roku za badania nad alokacją zasobów). Po uzyskaniu tytułu licencjata groził mu pobór do wojska, więc zdecydował się aplikować na dalsze studia – ekonomię w Yale, matematykę na Harvardzie i MIT. Rozpoczął studia na MIT, gdzie z powodu kolizji zajęć nie mógł uczęszczać na wybrane wykłady z matematyki. Tak trafił znowu na wykłady z ekonomii i pod koniec pierwszego roku zdecydował, że matematyka jest zbyt nudna i zmienił kierunek studiów na ekonomię. Podczas pisania pierwszego artykułu badawczego współpracował z Robertem Solowem (laureat Nagrody Nobla w 1987 roku za wkład do teorii wzrostu gospodarczego). Jego dysertacja składała się z trzech artykułów na temat wzrostu gospodarczego. Rozpoczął pracę nauczyciela akademickiego na Uniwersytecie w Berkeley, kontynuował w Cambridge i na MIT. W 1970 roku zdobył tytuł profesora zwyczajnego, a do jego byłych uczniów zalicza się Ben Bernanke.

Diamond jest znanym amerykańskim specjalistą od ubezpieczeń socjalnych. W kwietniu tego roku Barack Obama zgłosił jego kandydaturę do Zarządu Rezerwy Federalnej, która została odrzucona z powodu brakujących kompetencji w zakresie polityki monetarnej. Nominację ponowiono we wrześniu tego roku i może okazać się, że przyznanie kandydatowi Nagrody Nobla przekona senatorów. Peter A. Diamond ma najbardziej różnorodne zainteresowania badawcze spośród tegorocznych laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii. W swojej pracy zajmował się m.in. tematyką optymalnego opodatkowania, rynków kapitałowych i dzielenia ryzyka, ubezpieczeniem społecznym, problematyką poszukiwania na rynku pracy.

Dale T. Mortensen (ur. 02.02.1939) – prawie całe swoje życie zawodowe związany z Uniwersytetem Northwestern, gościnnie wykłada na uniwersytecie w duńskim Aarhus i to właśnie w Danii, podczas obiadu z kolegami, zaskoczyła go wiadomość o wygranej. Otrzymał tytuł licencjata ekonomii na Uniwersytecie Willamette w 1961 roku i tytuł doktora ekonomii na Uniwersytecie Carnegie-Mellon sześć lat później. Poświęcił się badaniom na rynku pracy, a zwłaszcza pytaniu, dlaczego tak samo wykwalifikowani pracownicy wykonujący te same zadania na równorzędnych stanowiskach są różnie wynagradzani. Zbudował model wyjaśniający, jak ludzie znajdują pracę, badał nieefektywności na rynku pracy i efekty zasiłków dla bezrobotnych. Ponadto zajmował się problematyką rynku zawierania małżeństw[iii] i w 1988 roku opublikował artykuł pt. „Matching: finding a partner for life or otherwise” . Pracuje w Amerykańskim Biurze Badań Ekonomicznych (NBER).

Christopher A.Pissarides (ur. 20.02.1948) – Brytyjczyk cypryjskiego pochodzenia (urodził się w greckiej części Cypru), uzyskał tytuł licencjata i magistra ekonomii na Uniwersytecie w Essex, następnie w 1973 roku tytuł doktora w London School of Economics i już w swojej dysertacji zajmował się zagadnieniem, za jakie otrzymał Nagrodę Nobla -  rynków, na których występują tarcia. Dzisiaj wykłada na London School of Economics, a jego książka pt. „Equilibrium unemployment theory” jest jedną z kluczowych pozycji o tematyce bezrobocia. Za jego najważniejszy artykuł uważa się opublikowany wspólnie z Mortensenem tekst pt. „Job Creation and Job Destruction in the Theory of Unemployment”, który ukazał się w 1994 roku.

Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w ciągu ostatnich 10 lat

Źródło: http://nobelprize.org

[i] Rynki, na których występują tarcia (ang. markets with search frictions) charakteryzuje brak równowagi podaży i popytu. Uczestnicy takiego rynku poszukują odpowiedniego partnera transakcji (np. sprzedawcy - nabywcy albo pracownicy - pracodawcy), ale wymaga to czasu i odpowiednich zasobów. Powstają tarcia, które mają doprowadzić do zrównania popytu z podażą.

[ii] Rynki poszukiwania, tzw. search markets – rynki, na których nie następuje natychmiastowe porozumienie pomiędzy sprzedawcami i nabywcami, siłami podaży i popytu i odpowiednie strony transakcji muszą się najpierw odnaleźć.

[iii] Na rynku małżeństw mąż i żona są postrzegani jako dwie strony transakcji. Rozważając małżeństwo, oboje coś oferują i w zamian czegoś wymagają. W związku z tym, że zazwyczaj znalezienie odpowiedniego partnera wymaga czasu i rozważenia różnych opcji, rynek małżeństw jest klasycznym przykładem rynku poszukiwania.

Opracowania zawarte w portalu inwestycyjnym www.gazetatrend.pl nie są rekomendacjami w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych lub ich emitentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 206, poz. 1715). Wydawca i autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za szkody poniesione w wyniku decyzji inwestycyjnych podjętych na podstawie opracowań publikowanych w ramach portalu inwestycyjnego www.gazetatrend.pl.

Wszelkie opinie i oceny zawarte w niniejszym serwisie wyrażają indywidualne opinie osób je sporządzających w dniu ich publikacji i nie mogą być interpretowane jako podstawa do podejmowania jakichkolwiek decyzji dotyczących inwestycji dokonywanych przez czytelnika.

Dodatkowe ikony wykorzystane na zasadach licencji Creative Commons: famfamfam Silk oraz FatCow.