English info

Sir Francis Baring - twórca Barings Banku

Autor: Anna Grodecka

Data: 22 listopada 2009

O banku Barings słyszał nieomal każdy, kto zajmuje się finansami, w kontekście spektakularnego upadku tej instytucji w 1995 roku na skutek spekulacji Nicka Leesona. Mniej osób słyszało o samym twórcy potęgi rodziny Baring, który z rodzinnego handlowego przedsiębiorstwa utworzył najstarszy bank komercyjny Anglii. Jego historia należy do historii bankowości, tak jak losy przedstawionego w poprzednim numerze Johna Pierponta Morgana.

Rodzina kupców i imigrantów

Dziadek Francisa Baringa był luterańskim pastorem w niemieckim mieście Bremen, który umarł na krótko przed śmiercią swojego syna Johanna. Wychowanie nad młodzieńcem przejęła rodzina matki, zajmująca się kupiectwem. W 1717 roku został on wysłany na praktykę w Anglii, gdzie tak bardzo mu się spodobało, że postanowił się tam osiedlić. Został importerem włókien i ubrań. Jego integracja z angielskim społeczeństwem przebiegła relatywnie szybko – w 1723 roku przyjął brytyjskie obywatelstwo, jego życiową wybranką została zaś Elizabeth Vowler, córka hurtownika, zajmującego się sprzedażą kawy i herbaty oraz innych produktów spożywczych.

18 kwietnia 1740 roku na świat przyszedł Francis Baring, trzeci z pięciorga dzieci. Chłopiec od dzieciństwa miał kłopoty ze słuchem – wady tej nie zdołało się uleczyć nawet w późniejszym okresie. Kiedy 8 lat później Johann Baring (w międzyczasie zmienił imię na John) umarł, matka chłopca przejęła biznes importu wełny. W latach 50-tych młody Francis odbył 7-letnią praktykę u handlowca Samuela Toucheta w Londynie. Mimo, iż wykazywał duże zdolności, nie przejął rodzinnego biznesu, mającego swoją siedzibę w Exeter, gdyż w kolejce stali jego starsi bracia. Thomas Baring zmarł wprawdzie w 1758 roku, ale zostali jeszcze John i Charles, którzy założyli John and Charles Baring & Co.

Młody Francis postanowił nie wracać do domu i po zakończeniu praktyki, w 1762 roku, założył z bratem Johnem filię rodzinnego biznesu w Londynie. Datę tę uważa się dzisiaj za datę powstania Barings Banku. Wówczas spółka nazywała się John and Francis Baring & Co. Najstarszy brat był ogniwem łączącym siedzibę w Exeter z przedsiębiorstwem w Londynie, jednak jego polityczne zainteresowania sprawiły, że faktycznie londyńską filią kierował Francis. Podczas pierwszych lat współpracy z braćmi Francis poniósł wiele strat, z powodu nieumiejętnego zarządzania rodzinnym biznesem przez Charlesa.

Rozwój firmy i zdobycie autorytetu

Francis, kierujący londyńskim przedsiębiorstwem, zaczął powoli odbiegać od pierwotnego zajęcia rodzinnej firmy – handlu materiałami i tekstyliami. Zaangażował się nie tylko w samo pośrednictwo handlu pomiędzy kolonijnymi sprzedawcami a londyńskimi hurtownikami, ale i gwarantowanie cen i zapłaty za konkretne dostawy. Był pionierem weksli i przemysłu bankowego w Anglii.

Oprócz pośrednictwa w handlu, Francis Baring rozpoczął inwestycje i działalność w Kompanii Wschodnio-Indyjskiej, a w 1779 roku został jednym z dyrektorów firmy. Za działalność w Kompanii, której przewodniczył w latach 1792-93, otrzymał tytuł szlachecki, co pozwoliło mu się od tej pory tytułować Sir.

W międzyczasie spółka braci Baring zyskiwała na transakcjach z brytyjskim rządem. Bracia Baring byli dostawcami prowiantu dla brytyjskiej armii podczas amerykańskiej Wojny o Niepodległość (1775-1783). Podpisane umowy były bardzo zyskowne dla Wielkiej Brytanii, ale i samego Francisa Baringa, którego zaczęto przez to krytykować na łamach prasy. Ponadto spółka Baringów nie cieszyła się zaufaniem arystokracji, która z podejrzliwością traktowała handlowców. Aby uciszyć nieprzychylne głosy, Francisowi doradzono, aby zaangażował się w politykę, co pozwoliłoby mu na podniesienie jego statusu społecznego. Sprytny plan się udał i w 1789 roku Francis Baring dostał się do parlamentu, którego członkiem był przez 22 lata, do śmierci. Niedługo później wszedł w poczet arystokratów, co pozwoliło jego bankowi stać się głównym bankiem brytyjskich wyższych sfer. Został również agentem brytyjskim w kontaktach z rządem Stanów Zjednoczonych. W 1803 roku to działania i pomoc finansowa House of Barings pozwoliły Stanom Zjednoczonym na zakup Luizjany od Francuzów.

Życie rodzinne i sukcesorzy

Francis Baring poślubił w 1767 roku Harriet Herring, pochodzącą z dosyć zamożnej rodziny. Para miała w sumie dwanaścioro dzieci, spośród których dwójka zmarła, tak że rodzina Baringów wychowywała pięciu synów i pięć córek. Kontakty ojca nie pozostały bez wpływu na biografie jego dzieci. Najstarszy syn Thomas wyjechał do pracy w Bengalu, Henry do Chin. Po powrocie z zagranicy najstarszy potomek Francisa został uczyniony partnerem, ale w rzeczywistości bardziej interesowało go kolekcjonowanie sztuki niż bankowe przedsięwzięcia ojca. Młodsi Henry i Alexander wykazywali więcej zaangażowania w bankowy biznes. Kiedy w wieku 63 lat Francis przeszedł na emeryturę, przekazał kontrolę nad bankiem Thomasowi, Alexandrowi i Henry’emu. Poświęcił się kolekcjonowaniu sztuki, a w szczególności dzieł holenderskich malarzy, m.in. Rubensa i Rembrandta. Zmarł 11 września 1810 roku. Można powiedzieć, że jego faktycznym sukcesorem został syn Alexander, kontynuujący rodzinną tradycję.

Bank Barings odgrywał na przełomie XVIII i XIX wieku ogromną rolę, nie tylko w Anglii. Francis Baring rozpoczął od handlu z koloniami, a skończył na finansowaniu całych rządów i wojen (o niepodległość USA, napoleońskich). O tym, jak wielkie znaczenie bank Barings miał w owych czasach, najlepiej świadczy cytat księcia Richelieu, premiera na dworze Ludwika XVIII, wypowiedziany w 1818 roku: „W Europie jest sześć wielkich potęg: Anglia, Francja, Rosja, Austria, Prusy i Baring Brothers.”